Quản lý định mức nguyên vật liệu BOM trên ERP: làm thế nào cho đúng

Định mức nguyên vật liệu (BOM) là nền của mọi phần mềm ERP sản xuất. Kế hoạch, mua hàng, xuất kho và giá thành đều tính từ BOM. Nếu BOM sai hoặc không được cập nhật, mọi con số phía sau đều sai theo.

BOM là gì

BOM (Bill of Materials) là danh sách nguyên liệu, bán thành phẩm và số lượng cần thiết để sản xuất một đơn vị thành phẩm. Một BOM đầy đủ thường có:

• Mã và tên thành phẩm.
• Danh sách nguyên vật liệu và bán thành phẩm.
• Số lượng định mức và đơn vị tính.
• Tỉ lệ hao hụt cho phép.
• Phiên bản và ngày hiệu lực.

Các loại BOM

BOM một cấp

Liệt kê trực tiếp nguyên liệu của thành phẩm. Phù hợp với sản phẩm đơn giản.

BOM nhiều cấp

Thành phẩm gồm các cụm, mỗi cụm lại có định mức riêng. Ngành gỗ nội thất, cơ khí lắp ráp và điện tử thường dùng loại này.

BOM theo biến thể

Cùng một mẫu nhưng khác size, màu hoặc cấu hình. Ngành may dùng định mức theo ma trận size và màu.

BOM dạng công thức

Trong ngành nhựa, thực phẩm, hóa chất, định mức là tỉ lệ phối trộn theo mẻ thay vì số lượng theo chiếc.

Những vấn đề khi quản lý BOM bằng Excel

• Nhiều bản cùng tồn tại, không ai chắc bản nào đang hiệu lực.
• Khách đổi thiết kế nhưng định mức ở xưởng chưa đổi.
• Không so được lượng xuất thực tế với định mức.
• Tính nhu cầu vật tư cho nhiều đơn cùng lúc phải làm thủ công.

Quản lý BOM trên ERP

Một nguồn duy nhất, có phiên bản

Mỗi thay đổi tạo một phiên bản mới, có ngày hiệu lực và người duyệt. Lệnh sản xuất luôn lấy phiên bản đang hiệu lực.

Gắn BOM với quy trình công đoạn

BOM cho biết cần gì, quy trình công đoạn cho biết làm ở đâu và theo thứ tự nào. Hai thứ này đi cùng nhau để ra được lệnh sản xuất.

Tính nhu cầu nguyên vật liệu (MRP)

Từ đơn hàng và BOM, hệ thống tính tổng nhu cầu từng mã nguyên liệu, trừ đi tồn kho và hàng đang về, để ra lượng cần mua và thời điểm cần có.

Xuất kho theo định mức

Phiếu xuất vật tư sinh từ lệnh sản xuất theo định mức. Lượng xuất vượt định mức phải có lý do, và đó chính là dữ liệu về hao hụt.

So sánh định mức với thực tế

Đây là giá trị lớn nhất. Khi biết lệnh nào, máy nào, lô nào hao nhiều hơn định mức, nhà máy mới có căn cứ để cải thiện.

BOM và giá thành

Giá thành nguyên vật liệu của một sản phẩm bằng lượng tiêu hao nhân với đơn giá. BOM cho con số tiêu chuẩn, dữ liệu xuất kho cho con số thực tế. Chênh lệch giữa hai con số là thứ ban giám đốc cần nhìn mỗi tháng.

Bắt đầu thế nào

1. Rà soát và làm sạch danh mục vật tư, tránh trùng mã.
2. Chuẩn hóa BOM cho nhóm sản phẩm chạy nhiều nhất trước.
3. Thống nhất quy trình duyệt khi thay đổi định mức.
4. Đưa xuất kho theo lệnh sản xuất vào vận hành.

Xem thêm tổng quan phần mềm ERP cho doanh nghiệp sản xuất hoặc giải pháp theo ngành của chúng tôi.